2 5

Trendconferentie sociaal leren Open Universiteit

Social Learning | blog
Op vrijdag 20 november vond de trendconferentie  Sociaal Leren plaats van de Open Universiteit. Centraal op deze conferentie stond sociaal leren en samenwerkend leren, zowel in fysieke als digitale setting. De focus lag op formele onderwijsinstellingen, maar dat wil niet zeggen dat de inzichten ook gebruikt kunnen worden voor leren in organisaties. Ik zie dat social learning een steeds belangrijkere rol inneemt binnen organisaties en vind het erg interessant hoe dit proces plaatsvindt en welke randvoorwaarden hierbij noodzakelijk zijn. Uiteraard was ik ook erg benieuwd hoe we deze inzichten kunnen inzetten om onze klanten nog beter te adviseren over de inzet van ons platform StreamLXP! In deze blog deel ik de belangrijkste inzichten!

De dag begon met een sessie van prof. dr. Karel Kreijns over samenwerkend leren in een online setting. In deze sessie ging het over het proces wat we de afgelopen tijd hebben doorlopen, waarin we eerst fysiek samenwerkten, maar dat nu ook meer digitaal is. Kreijns nam ons in deze sessie mee door het PIP model . Daarnaast benoemde hij dat sociaal leren superieur is aan individueel leren, mits dit goed is ingericht. Het PIP model start vanuit het sociaal constructivisme van Vygotsky, welke stelt dat leren een sociaal proces is en niet kan gebeuren in isolatie. Participatie en sociale interactie staan daarom aan het begin van dit model. Deze sociale interactie zorgt ervoor dat er enerzijds kennis wordt gecreëerd welke resulteert in leerperformance (groepsleren). Anderzijds zorgen de sociale interacties ook voor sociale processen, welke invloed hebben op de sociale performance (groepsdynamica).

Na het PIP model nam Kreijns ons mee in het concept social presence. Er zijn veel verschillende definities in omgang, maar Kreijns gaat uit van de volgende: ‘de mate waarin andere als levensecht worden ervaren’, en is dus erg belangrijk in het online sociaal leren. Bij social presence zijn er nog twee andere concepten belangrijk; social space en sociability. Deze worden gepresenteerd in een driehoek, omdat deze een afhankelijkheid hebben van elkaar.



 

 

Wanneer ik het PIP model en social presence vertalen naar de praktijk, zie ik dat de rol van de moderator duidelijk naar voren komt in het PIP model. De rol van de moderator defenieer ik ennerzijds als kritisch, waar het belangrijk is om verdiepende vragen te stellen, anderzijds ook als sociaal, waar de taak voornamelijk is om interactie onderling te stimuleren. Daarnaast zie ik dat social presence belangrijk binnen MOOCs en SPOCs, omdat deze invloed heeft op de impact van online sociaal leren. Ik heb wel eens gehoord dat communicatie via een online medium kan voelen als praten tegen een zwart gat, dit komt in veel mindere mate voor in een MOOC of SPOC, omdat dit toch al snel persoonlijker is. Ook vertellen deelnemers vaak dat ze mij al ‘gezien’ hebben in de MOOC, precies waar social presence over gaat!

Fasen van Social Learning


Hierna volgde ik een sessie van Prof. Dr. Frank de Jong welke ging over leren als sociaalpsychologisch proces. De Jong benoemde het belang van Emergentie: kennis ontstaat uit actie en deze actie zou ook interactie kunnen zijn. Om dit concreet te maken nam de Jong ons mee in een onderzoek wat hij gedaan had met twee groepen studenten welke deelnamen in een online sociaal leren activiteit. De geschreven reacties heeft hij geanalyseerd en gepresenteerd in een student netwerk (Sociale netwerk analyse), bijdragen netwerk en een woord netwerk. De Jong vond een aantal activiteiten welke plaatsvonden over tijd:

Fasen van social learning

Deze startte bij een socio-cognitieve match, welke gericht was op groepsvorming. Hierna kwamen studenten los van hun eigen perspectief en raakten zij betrokken in een dialoog waar collectieve kennis constructie centraal stond. De volgende activiteit noemde de Jong ‘gronding’. In deze activiteit kregen studenten een soort gemeenschappelijke taal, doordat zij wisten wat iedereen bedoelde met een bepaalde term. Hierna kwam integratie en constructie, waarin relaties werden gelegd en oplossingen werden gecreëerd.

Deze fasen zie ik ook terug kunnen zien in MOOCs en SPOCs, waarbij het start met het vormen van de groep, waarna deelnemers los komen van hun eigen perspectief en deelgenoot worden van de centrale kennisconstructie. Ik zie de rol van de moderator ook duidelijk terug in het grounding proces, door het stellen van verdiepende vragen. Het proces eindigt met integratie en constructie, waar nieuwe kennis gecreëerd wordt op basis van de collectieve ideeën. Opmerkelijk is dat deze fasen gedeeltelijk overeen komen met het 5 step model van Gilly Salmon, welke ik vaak gebruik om de rol van de moderator toe te lichten. Echter, ontbreekt ook in dit model de grounding fase.

 

Experiental learning


Als laatst volgde ik een sessie van Slaviša Radović welke ging over authenticiteit, reflectie en samenwerking als pilaren voor meer experiental learning. Tijdens deze sessie ging Radović dieper in op experiental learning en wat hiervoor nodig was. Hierin benoemde hij als eerste authenticiteit, waarin het belangrijk is dat een lerende een realistische taak volbrengt in een bepaalde periode van tijd. Ook is het hierin belangrijk dat er verschillende leerervaringen zijn vanuit verschillende perspectieven om zo een breder beeld te vormen en om de leerervaring generaliseerbaar te laten zijn voor andere situaties. De tweede pilaar was reflectie, waarin het belangrijk is om guidance te bieden voor een reflectie, zowel tijdens de LX als daarna. Ook moet de- en re-contextualisatie gestimuleerd worden. De derde en laatste pilaar is samenwerking, waarin het belangrijk is om samen te werken met mensen welke een verschillende expertise hebben. Ook is het hier belangrijk om structuur en guidance te bieden voor samenwerkingsactiviteiten. Binnen het samenwerken is het, net als bij authenticiteit, belangrijk om verschillende perspectieven te belichten. Als laatst is het hierin goed om een gezamelijke performance te hebben om op deze manier gedeelde verantwoordelijkheid te hebben.

 

Kortom, sociaal leren vindt steeds vaker in online omgevingen plaats. Echer is het hierbij wel belangrijk om de omgeving dusdanig in te richten zodat sociaal leren goed kan plaatsvinden. Social presence is een belangrijke randvoorwaarde. Tijdens het sociaal leren is het belangrijk dat de fase ‘grounding’ niet ontbreekt, hier ligt een belangrijke rol voor de moderator weggelegd. Daarnaast kan social learning worden gezien als een pilaar voor experiental learning, net als authenticiteit en reflectie.

 

Al deze drie pilaren zijn ook duidelijk aanwezig in ons platform StreamLXP. Met 44 verschillende soorten leerervaringen kunnen we leerervaringen authentiek maken. Daarnaast, wanneer je een leerervaring hebt afgerond, heb je als lerende de mogelijkheid om te kunnen reflecteren op deze leerervaring. Als laatst is er de mogelijkheid om elke leerervaring sociaal te maken, waardoor je samen met andere ervaringen kunt delen over deze leerervaring of kunt reflecteren. Op deze manier kun je ook in aanraking komen met verschillende perspectieven.

 

Benieuwd wat deze inzichten concreet voor jouw organisatie kunnen betekenen? Neem dan contact op met Kim

Deel met je omgeving

© Next Learning Valley 2020